• youtube
  • facebook

Chuyện về khu vườn phong thủy và ngôi nhà đặc biệt nhất làng Vị Hạ của nhà thơ Nguyễn Khuyến

Ngôi nhà nơi mà cụ Nguyễn Khuyến đã sống những năm tháng vui thú điền viên sau khi từ quan về ở ẩn đã trở thành Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia và là một trong những điểm tham quan ưa thích của nhiều du khách.

Cuộc đời thanh cao của Tam Nguyên Yên Đổ Nguyễn Khuyến

Chân dung nhà thơ Nguyễn Khuyến do ông Dương Lâm vẽ và cổng vào từ đường họ Nguyễn với bức đại tự “Môn Tử Môn”, cùng với hai câu đối của chính cụ Nguyễn Khuyến. (Ảnh: Người lao động)

Nhắc đến những danh nhân kiệt xuất của quê hương Hà Nam, không thể không nói tới Tam Nguyên Yên Đổ Nguyễn Khuyến. Cuộc đời và đặc biệt là gia tài thơ đồ sộ của cụ đã trở thành đề tài nghiên cứu của nhiều học giả trong nước và thế giới.

Theo cổng thông tin điện tử tỉnh Hà Nam, Tam Nguyên Yên Đổ Nguyễn Khuyến (1835 – 1909) ban đầu có tên là Nguyễn Thắng, hiệu là Quế Sơn, tự Miễn Chi, là nhà khoa bảng, nhà thơ yêu nước tài danh thuộc thế kỷ 19, mất vào đầu thế kỷ 20.

Ông sinh ra tại quê ngoại làng Văn Khế, xã Hoàng Xá, huyện Ý Yên, tỉnh Hà Nam Ninh nay là huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam. Quê nội của ông ở làng Vị Hạ (làng Và) xã Yên Đổ nay là xã Trung Lương, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam.

Xuất thân trong một gia đình nhà Nho, ông thông minh, chăm học và học giỏi.

Năm 1864, ông đỗ đầu thi Hương (Giải nguyên) ở trường Nam Ðịnh. Năm 1871, ông thi Hội lần hai, đỗ Hội nguyên và thi Ðình đỗ Ðình nguyên. Từ đó, người ta gọi ông là Tam nguyên Yên Ðổ (người đỗ đầu ba kỳ thi làng Yên Đổ).

Ông từng làm quan ở nội các Huế, rồi làm Đốc học Thanh Hóa, Án sát Nghệ An, rồi Biện lý Bộ Hộ,...

Tuy nhiên, vào mùa thu năm 1884, cụ Nguyễn Khuyến cáo quan về quê sống những ngày tháng vui thú điền viên tuổi già. Cũng tại đây, cụ đã để lại một gia tài thơ, văn đồ sộ với khoảng hơn 400 bài. Đáng kể hơn hết là “Quế Sơn thi tập” khoảng 200 bài thơ bằng chữ Hán.

Năm 1909, nhà thơ Nguyễn Khuyến qua đời, hưởng thọ 75 tuổi.

Giải mã địa danh “vườn Bùi chốn cũ”

Khu vườn xanh mướt, tĩnh lặng của nhà thơ Nguyễn Khuyến. (Ảnh: hanamtv)

Năm 1884, cụ Nguyễn Khuyến có viết: “Vườn Bùi chốn cũ/ Bốn mươi năm lại lụ khụ về đây”. Câu thơ này được Tam Nguyên Yên Đổ viết khi sắp bước sang tuổi “tri thiên mệnh”, cụ cáo bệnh, không nhận chức tổng đốc Sơn Hưng Tuyên (Sơn Tây, Hưng Hoá, Tuyên Quang) để về với mảnh đất cha ông sống cuộc đời thanh bạch, vui thú điền viên.

Không ít người thắc mắc tới địa danh vườn Bùi mà cụ Nguyễn Khuyến nhắc tới. Lý giải về điều này, trong một bài viết được đăng tải trên báo Tiền Phong cho hay, trong khu vườn ở quê nhà cụ Nguyễn Khuyến có rất nhiều loại cây, trong đó có cây vối già khẳng khiu nép ở góc vườn.

Bậc túc nho Nguyễn Khuyễn vẫn thường uống thứ nước dân dã này. Đây cũng chính là lý do dẫn tới địa danh vườn Bùi trong câu thơ trên bởi: “Quê gốc ở Treo Vọt, Can Lộc, Hà Tĩnh di cư ra Yên Đổ cho đến đời Nguyễn Khuyến thì được trăm năm.

Người xứ Nghệ gọi cây vối là cây Bùi. Danh xưng vườn Bùi để con cháu không quên quê cũ”, báo Tiền Phong viết.

Chuyện thú vị quanh ngôi nhà của Tam Nguyên Yên Đổ

Cổng vào nhà cụ Nguyễn Khuyến rêu phong, cổ kính, ở trên có ghi ba chữ nho “Môn Tử Môn”. (Ảnh: Danviet)

Ngôi nhà của cụ Nguyễn Khuyến – nơi mà nhà thơ sống những năm tuổi già, vui thú điền viên ở vùng quê nghèo chiêm trũng có khá nhiều điều thú vị xoay quanh.

Cổng vào nhà cụ Nguyễn Khuyến rêu phong, cổ kính, ở trên ba chữ Nho “Môn Tử Môn”.

Ông Nguyễn Thanh Tùng - hậu duệ đời thứ 5 của nhà thơ Nguyễn Khuyến cho biết trên báo Dân việt: “ Môn Tử Môn” có nghĩa là cửa ra vào của học trò.

Đây là một lời răn dạy nghiêm khắc về đạo làm trò. Trước khi vào nhà thầy cho dù là quan lớn hay thứ dân đều phải đúng lễ nghĩa, xuống ngựa, xuống xe đi bộ vào viếng thầy.

Ngôi nhà xây theo phong cách truyền thống xưa kia. (Ảnh: Danviet)

Bước qua cổng vào cổ kính là ngôi nhà được xây theo phong cách truyền thống xưa kia. Bên ngoài là đại tế, trong là hậu cung. Giữa nhà tế lễ và hậu cung là một khoảng sân nhỏ hình chữ Nhị. Chỉ những người được được sắc phong thần thì mới được xây như thế này.

Năm 1991, di tích này đã được Bộ Văn hóa công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Năm 2004, với nguồn vốn hỗ trợ của Nhà nước và gia đình đóng góp, dự án trùng tu tôn tạo lại khu từ đường Nguyễn Khuyến đã dựng lại 3 gian sau trên nền đất năm xưa.

Hiện tại, hậu duệ đời thứ 5 của cụ (ông Nguyễn Thanh Tùng) vẫn làm nhiệm vụ gìn giữ nơi đây, đón du khách thập phương tới viếng thăm, chiêm ngưỡng di tích một nhà thơ lớn, báo An ninh thủ đô viết.

Phong thủy vườn nhà cụ Nguyễn Khuyến

Một góc "ao thu". (Ảnh: Danviet)

Bước ra khỏi ngôi nhà, du khách sẽ thấy cảnh “ngõ trúc quanh co” và “ao thu lạnh lẽo, nước trong veo”. Đây chính là cảnh vật đặc trưng trong chùm thơ thu nổi tiếng của nhà thơ Nguyễn Khuyến.

Và không chỉ đơn thuần là ao, là ngõ trúc, cho đến ngày nay, nhiều nhà nghiên cứu còn thán phục tài bố trí phong thủy vô cùng tài tình của nhà thơ Nguyễn Khuyến.

Theo báo Thể thao văn hóa, cái ao trong tổng thể khu vườn chính là điều nằm trong tính toán của Tam Nguyên Yên Đổ.

Nguyễn Khuyến mệnh Hoả nên trấn trạch hai thủy một hỏa để cân bằng âm dương. Hai thủy gồm cái ao lớn có bờ cỏ thẳng ngăn ở giữa rồi đến cái lạch nước trong. Cái ao và lạch giống hình bút lông và nghiên mực của các nhà Nho.

Thậm chí, ông Nguyễn Thanh Tùng cho biết nhiều chuyên gia phong thuỷ đến đây tham quan, đã phải lắc đầu thán phục tài phong thủy của nhà thơ dân tộc Nguyễn Khuyến.

Hiện tại, bên cạnh “ao thu” có tấm bia hình bát giác khắc bài thơ Thu Điếu bằng ba thứ tiếng: chữ Nôm, chữ quốc ngữ và tiếng Anh.

Hậu duệ đời thứ 5 của cụ Nguyễn Khuyến tự hào khẳng định trên Thể thao văn hóa: “Các thi nhân xưa bảo một bài thơ mà có bốn vần “eo” thì chẳng khác nào đi vào “cửa tử”, bài Thu điếu của cụ có những 8 vần “eo” mà lưu danh thiên cổ”.

Cho tới ngày nay, trải qua hơn 100 năm, qua bao nhiêu biến cố và thăng trầm của lịch sử, nơi mà cụ Nguyễn Khuyến sinh sống khi xưa vẫn giữ được nét rêu phong, cổ kính và cảnh quan đặc trưng của vùng quê chiêm trũng.

Đến tham quan Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia này, du khách sẽ cảm nhận được không gian rất giản dị, quen thuộc trong các bài thơ của cụ Tam Nguyên Yên Đổ.

Ngôi nhà nói riêng và làng Vị Hạ nói chung không chỉ là nơi mà nhà thơ dân tộc sống những năm tuổi già tĩnh tại, mà đó còn là tư liệu tuyệt vời cho hàng trăm tác phẩm thơ, văn bất hủ.

Tổng hợp: Tiền phong, Thể thao văn hóa, An ninh thủ đô, hanam.gov

create

Ngọc Nguyễn (tổng hợp) / Tin nhanh Online

Hà Nam: Ngôi làng với 20 căn biệt thự cổ trước nguy cơ “tuyệt chủng”

Hà Nam: Ngôi làng với 20 căn biệt thự cổ trước nguy cơ “tuyệt chủng”

timer29/02/2020

Nha Xá, một ngôi làng cổ ven dòng sông Hồng thuộc xã Mộc Nam (Duy Tiên - Hà Nam) luôn là điểm đến lý tưởng cho những ai yêu mến kiến trúc Pháp. Hiện làng có 20 căn biệt thự Pháp cổ, được xây dựng từ những năm đầu thế kỷ 20.

Hà Nam: Vườn trúc truyền kỳ qua 10 thế kỷ, không dám cho trâu đến gần

Hà Nam: Vườn trúc truyền kỳ qua 10 thế kỷ, không dám cho trâu đến gần

timer12/02/2020

Chúng tôi tới tham quan Khu di tích lịch sử - văn hóa đền Trúc và Ngũ động Thi Sơn (xã Thi Sơn, huyện Kim Bảng) vào một buổi chiều đầu thu, nắng nhẹ. Đi qua cổng di tích, thẳng theo con đường được lát gạch phẳng nhẵn, sạch sẽ, hai bên trúc mọc ken dày, cao vút đan vào nhau trên không tạo thành chiếc cổng vòm rộng dài, xanh mướt là tới đền Trúc cổ kính, linh thiêng.

Hà Nam: Rùng mình với những chuyện huyền bí ở chùa Bà Đanh

Hà Nam: Rùng mình với những chuyện huyền bí ở chùa Bà Đanh

timer05/02/2020

Theo thời gian, những câu chuyện huyền bí tiếp tục xuất hiện ở chùa Bà Đanh. Người dân trong vùng thường bảo nhau rằng, khi đi ngang qua chùa thì chớ có cười cợt hoặc nói những điều bất kính...

Hà Nam: Kế hoạch Tổ chức Lễ phát lương Đức Thánh Trần đền Trần Thương xuân Canh Tý 2020

Hà Nam: Kế hoạch Tổ chức Lễ phát lương Đức Thánh Trần đền Trần Thương xuân Canh Tý 2020

timer09/01/2020

UBND huyện Lý Nhân vừa ban hành Kế hoạch Tổ chức Lễ phát lương Đức Thánh Trần đền Trần Thương xuân Canh Tý 2020.